Stoppen met roken en het gewicht

Gewichtstoename is in de ogen van veel rokers het onvermijdelijke gevolg van stoppen-met-roken. Tot op zekere hoogte is dit ook zo. De meeste rokers worden iets zwaarder door het stoppen-met-roken. Gemiddeld is dit rond de twee kilo.

Een deel van de gewichtstoename is het gevolg van het wegvallen van de invloed van de tabaksrook op het lichaam. Roken stimuleert de stofwisse-ling, wat van het lichaam een inspanning vraagt. De hiervoor benodigde energie is na het stoppen niet meer nodig. Het voedsel dat deze energie le-vert wordt dan ook omgezet in vet als de hoeveelheid voedsel gelijk blijft. De zo ontstane gewichtstoename is beperkt en vormt meestal geen probleem. De gewichtstoename die een echt probleem kan opleveren, wordt veroorzaakt door het meer gaan eten of het gaan eten van voedsel met meer calorieen (joules).

Mogelijke veranderingen in het eetpatroon ten gevolge van het stoppen-met-roken zijn:

• door een betere reuk en smaak neemt de eetlust toe;
• door het gemis van het roken zoekt de stopper iets anders om in z'n mond te steken;
• de roker kan met roken z'n hongergevoel verminderen; de stopper en andere niet-rokers zullen eerder iets eetbaars tot zich nemen;
• de roker laat allerlei tussendoortjes aan zich voorbij gaan omdat hij aan een sigaret voldoende heeft; de stopper en andere niet-rokers nemen deze tussendoortjes wel;
• de stopper heeft meer behoefte aan zoetigheid dan de roker.

Al deze veranderingen betekenen voor de stopper vaak een gewichtstoename. Voor de meeste stoppers vormt een gewichtstoename niet echt een probleem, omdat na verloop van tijd (ongeveer drie maanden) het gewicht zich aanpast aan de nieuwe situatie. Dit gewicht ligt iets boven het oude gewicht, maar is in feite het 'normale' gewicht. Het oude gewicht werd kunstmatig in stand gehouden door het roken. Hoewel het gewicht voor de meeste stoppers geen reden tot alarm hoeft te zijn, is het toch goed om hieraan vanaf een vroeg stadium aandacht te besteden. Vooral mensen die weten dat ze vlug te zwaar worden, doen er goed aan om vanaf het begin hier op te letten. Het gewicht is altijd het resultaat van de hoeveelheid opgenomen voedsel (energie) minus de hoeveelheid verbruikte energie. Overtollige energie wordt omgezet in vet. Om het lichaamsgewicht in de hand te houden kunt u dan twee dingen doen:

• minder voedsel (calorieen) nemen;
• meer energie (calorieen) verbruiken door bijvoorbeeld lichaamsbeweging.

Tips om gewichtstoename te beperken:

• Zorg voor meer lichaamsbeweging.
• Let op de hoeveelheid calorieën die u binnenkrijgt. Schaf een boekje aan waarin de calorieën per hoeveelheid voedingsmiddel vermeld staan; zo kunt u bewust kiezen voor minder calorieën.
• Sla geen maaltijden over: als u onregelmatig eet, bent u sneller geneigd tussendoortjes als snoep, koek en snacks te nemen.
• Pas op voor tussendoortjes; als u tussen de maaltijden iets eet, kies dan bewust voor calorie-arme producten.
• Suiker en alcohol leveren alleen calorieën, geen waardevolle voedingsstoffen; bovendien stimuleert alcohol de eetlust.
• Kies producten waar uw mond langer 'mee bezig is', omdat u hierdoor eerder een verzadigingsgevoel krijgt; neem bijvoorbeeld liever fruit dan vruchtensap.
• Drink veel water: water geeft vulling, maar levert geen calorieën.
• Neem de tijd voor uw maaltijd en doe geen andere dingen tijdens het eten.
• Leg etenswaren (tussendoortjes) niet in het zicht zodat u steeds als u het ziet, de neiging heeft ervan te eten; leg bijvoorbeeld alle levensmiddelen in een kast.

Wat te doen als uw gewicht meer toeneemt dan u lief is?

Bedenk dat stoppen-met-roken slechts voor enkele extra kilo's verant-woordelijk kan worden gesteld. Daarnaast is een aantal kilo's overgewicht minder schadelijk voor de gezondheid dan roken. Maar omdat over¬gewicht toch ook nadelige kanten heeft, is het beter om het te voor-komen. Bedenk echter de volgorde in belangrijkheid van de verschillende doelstellingen: in de eerste plaats niet-roken, in de tweede plaats niet zwaarder worden en in de derde plaats afslanken. Ga niet afslanken voordat u het niet-roken voldoende onder de knie heeft en u energie over heeft om dat probleem aan te pakken. Anders raakt u verzeild in een cirkel van problemen: u wilt stoppen met roken; u gaat meer eten omdat u het roken mist; u wordt zwaarder; u wilt afslanken; u gaat roken om af te slanken; u wilt stoppen met roken.

U kunt het beste de volgende richtlijnen aanhouden: probeer de eerste drie maanden van de rookontwenning te voorkomen dat u teveel aankomt; wilt u afvallen, begin daaraan pas na drie maanden niet-roken.